Võ Văn Công – Chân dung nhà sưu tập Lan Rừng đáng mến

Chàng trai ‘gàn’ cùng hành trình trả hoa lan về tự nhiên và giới thiệu ra thế giới

Được bạn bè và giới chơi lan ở Pleiku gắn cho biệt danh là “hâm”, “dở hơi”, anh Võ Văn Công (trú hẻm 466 Lê Thánh Tôn, TP. Pleiku, Gia Lai) vẫn thầm lặng với công việc ngược đời: Gieo mầm, trả lan về lại rừng – nơi mà những loài hoa này đang bị khai thác theo kiểu tận diệt. Ngoài ra, anh còn giới thiệu với bạn bè trong nước và thế giới nhiều loài lan…

Ngoài ra, anh còn giới thiệu với bạn bè trong nước và thế giới nhiều loài lan mới bổ sung vào bộ sưu tầm hoa lan của nhân loại.

Đưa lan ra thế giới

Có lẽ cái biệt danh này phản ánh một phần đúng ở con người của anh. Chơi lan, sưu tầm về loài hoa này đã hơn 20 năm, khu vườn chỉ hơn 600m 2 nhưng đã có trên 800 loài lan khác nhau, tất cả đều “có đến chứ không có đi”. Anh sưu tầm để chơi, để thưởng thức và chia sẻ với bạn bè chứ không kinh doanh.

Việc sưu tầm hoa lan của một “trùm lan phố núi Pleiku” cũng là tình cờ. Trong những lần theo người chú vào rừng khai thác gỗ, anh Công thấy rất nhiều cành lan khoe sắc rực rỡ bám đầy trên những thân cây bị đốn hạ. Nhìn hoa nở đẹp, thấy tiếc nên mang về treo sau nhà để ngắm. Bộ sưu tập về các loài hoa lan của anh cứ thế ngày một đồ sộ hơn. Kể cũng lạ, người ta vào rừng khai thác gỗ thì chỉ để ý đến gỗ, còn anh Công thì lại “nổi máu” nghệ sĩ, để ý đến lan rừng!

Theo anh Công thì không biết từ lúc nào, sự yêu thích về loài hoa nằm trong số những loài hoa đẹp nhất thế giới này ngấm sâu vào máu. Anh bắt đầu cất công sưu tầm, không ngừng bổ sung những loài lan mới cho vườn lan của mình.

Mạng xã hội facebook đã giúp anh chia sẻ và trao đổi nhiều loài lan quý hiếm với bạn bè. Những chuyến đi rừng tìm lan của anh khi thì năm ngày, có khi đến nửa tháng ăn ngủ trong rừng. Cũng nhờ đam mê này, anh đã đưa nhiều loài hoa lan ở Việt Nam vào danh sách các loài hoa lan trên thế giới.

Năm 2016, cây lan do anh phát hiện ở rừng Tu Mơ Rông (Kon Tum) được công nhận đây là một loài lan mới. Cây lan được mang tên người có công phát hiện (Dendrobium vocongii) – đã trình làng với giới chơi lan trong nước và quốc tế, góp tên mình vào danh mục các loài hoa lan trên thế giới.

Trả lại mầm sống cho tự nhiên

Khi phong trào chơi hoa lan phát triển mạnh và nhiều người đổ xô vào rừng gom các loài lan về bán, theo kiểu… dời rừng ra phố, anh Công quyết định làm một công việc “ngược đời” là săn lùng những quả lan quý trong các vườn rồi mang vào khu rừng để gieo hạt.

Nhiều năm nay, anh cùng nhóm bạn thu gom quả lan mang vào lâm phần Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh (huyện Mang Yang, Gia Lai) hay những cánh rừng thuộc huyện Tu Mơ Rông (Kon Tum) để trồng. Anh Công gọi việc làm của mình là “trả lại mầm sống cho tự nhiên”.

Hàng trăm quả lan thuộc 2 nhóm địa lan và phong lan từ Mạc Lan, Thanh Ngọc đến Hoàng Thảo Đơn Cam, Long Tu, Giáng Hương, Hồng Dâu, Giáng Hương Tam Bảo Sắc… đã được anh Công cùng nhóm bạn kiên nhẫn thụ phấn rồi chờ đợi đến khi ra quả.

Anh Công cho biết, đến những khu vực có không khí, độ ẩm và ánh sáng phù hợp, các thành viên sẽ xé từng quả lan rồi lắc nhẹ. Hàng triệu hạt lan màu trắng nằm trong từng quả lan được “giải thoát” bay ra ngoài bám vào các thân cây, lớp thảm mục. Hết khu rừng này đến khu khác, anh và nhóm bạn vẫn miệt mài bóc quả, gieo hạt trả lại mầm sống cây lan về rừng. Gieo xong, cả nhóm lại cẩn thận lôi giấy bút ra đánh dấu các vị trí đã gieo lan.

“Lan từ lúc gieo đến lên cây thì mất vài năm. Việc đánh dấu nhằm giúp nhớ vị trí để sau này mình xuống kiểm tra, đánh giá lại hiệu quả của việc gieo quả”, anh Công giải thích.

Kinh nghiệm 20 năm chơi lan, anh Công biết rõ đặc tính cũng như môi trường sống thích hợp của từng loại lan. Vì thế khi mang lan về rừng gieo, ngoài việc chọn những khu rừng ít bị tác động của con người, anh đều chọn những khoảnh rừng có đủ các điều kiện như ánh sáng, môi trường, khí hậu… phù hợp với loại lan định trồng. Việc “trả lại mầm sống cho tự nhiên” là ý tưởng của riêng anh. Trong quá trình chăm lan, anh hay thụ phấn các loại lan rồi lấy hạt tự nhân trồng trong vườn.

Tháng 3/2014, anh cắt khoảng 50 quả lan thuộc các dòng lan chính là Kiếm và Hoàng Thảo. Chạy xe máy hơn 100km, anh đến khu rừng ở xã Ngọc Yêu, (huyện Tu Mơ Rông, Kon Tum), lựa chọn những vạt rừng thích hợp rồi tiến hành gieo hạt. Lần thứ hai là đầu tháng 5/2016, anh chọn Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh (huyện Mang Yang, Gia Lai) để tiếp tục làm công việc được cho là “hâm hâm” này.

“Lần này, tôi chọn 60 quả lan thuộc các loại Giáng Hương, Kiếm, Hoàng Thảo… Những lần đi tôi đều rủ bạn đi cùng để chứng kiến. Sau đó chụp ảnh làm tư liệu để theo dõi quá trình sinh trưởng và phát triển của chúng”, anh Công nói.

Mặc dù cuồng mộ với hoa lan nhưng anh Công không bất chấp hay đánh đổi mọi thứ để sở hữu những cây lan quý hiếm. Anh tâm niệm nếu có duyên thì “cây đợi người”.

Anh kể, có loài lan mới anh muốn đưa về vườn, nhưng nhiều lý do “tế nhị” anh không sở hữu được. Mặc dù tiếc hùi hụi nhưng anh cũng từ bỏ ý định vì không muốn mất nhiều thời gian, tiền bạc để đeo đuổi. Thế nhưng, điều bất ngờ lại đến với anh, chưa đầy một tuần sau, không biết trùng hợp thế nào một người bạn đã chuyển tặng đúng loài hoa lan anh đang cần. Cũng trong những lần vào rừng tìm lan, anh nhận thấy những loài hoa lan rừng đang bị khai thác kiểu tận diệt. Nhiều loài lan có nguy cơ tuyệt tích trong môi trường tự nhiên.

“Rất nhiều loài lan rất khó trồng, chỉ sống ở nơi lạnh lẽo và rất nhạy cảm với những sự thay đổi về khí hậu, thời tiết, đất trồng… Do vậy, nếu mang ra chúng ra khỏi nơi đang sinh sống, cây sẽ chết dần, chết mòn”, anh Công nhận định.

Ông Nguyễn Văn Hoan – Giám đốc Vườn quốc gia Kon Ka Kinh, cho biết: “Giữa anh Công và các phòng khoa học của vườn hay hợp tác để cùng nghiên cứu, chia sẻ kinh nghiệm bảo tồn lan.

“Những loại lan mà anh Công mang đến vườn gieo mầm đều có nguồn gốc bản địa. Việc làm này góp thêm sự phong phú, đa dạng sinh học của vườn”, ông Hoan ghi nhận.

Cũng theo ông Hoan, do lan mới gieo thử nghiệm nên muốn biết hiệu quả hay không phải mất vài ba năm theo dõi mới đánh giá được. Trong khi đó, anh Đỗ Tuấn Hưng, chủ khu vườn lan rừng Troh Bư nổi tiếng ở Đăk Lăk đã khen ngợi niềm đam mê cũng như tâm huyết đưa lan về rừng của anh Công.

“Gieo mầm sống, trả lan về với tự nhiên này càng có ý nghĩa hơn ở thời điểm lan càng ngày càng suy kiệt, nhiều loài lan đã không còn tên trong tự nhiên khi bị con người khai thác kiểu tận diệt”, anh Hưng khẳng định.

Xem thêm: Gian nan một chuyến vượt núi “tầm” Lan ll Nhất chữ – nhì tranh – tam sành – tứ kiểng 

CÔNG TY PHIM CÁCH NHIỆT VÀ TRANG TRÍ NHÀ XANH
76/80 Lê Văn Phan, P. Phú Thọ Hòa, Q. Tân Phú - Tel/ Fax: 08 38610665
 Emai: quantri.agrimark@gmail.com - Hot line: 0898 422 418
agrimark.org là website chia sẻ kiến thức phi lợi nhuận
EMG